İktisat(çılar), Siyaset(çiler), Ekonomi Politikaları, Akademik Etik ve Toplum

Siyasetçilerin ve siyasi partilerin temel faaliyet ve ilgi alanlarından biri, belki de çoğu zaman en önde geleni, “ekonomi”dir (economy). Siyasetçiler, geçmişte iktisat (economics) öğrenimi gördükleri ölçüde, ekonomi ile ilgili konularda oluşturulacak politikaların tasarlanmasında ve/veya tartışmalarda ekonomi ve iktisatçılık hakkındaki bilgi birikimleri ve analitik yeteneklerinden daha geniş biçimde yararlanabilirler. Dahası, “iktisatçı siyasetçiler”in bir bölümü geçmişte “akademik iktisatçı” da (öğretim üyesi veya yardımcısı) olmuş olabilirler. Eğer o dönemde “fildişi kulelerinden” hiç dışarı çıkmadan yaşamadılarsa, bu onları artık üyesi oldukları siyasi parti ve daha da önemlisi, sorunlarına çare üretmeye çalıştıkları toplum açısından çok daha aktif ve yararlı hale getirir.

Mark Hallerberg ve Joachim Wehner adlı araştırmacılar, son birkaç yıldır, 1970′lerden bu yana demokratik ülkelerde görev yapan devlet başkanları, başbakanlar, maliye bakanları ve merkez bankacıların öğrenim geçmişleri ve geçmişte kazandıkları akademik derecelerin bir dökümünü çıkartarak, bunun o ülkelerde tasarlanıp uygulanmış olan (iyi veya kötü, başarılı veya başarısız) ekonomi politikaları üzerindeki etkilerini inceliyorlar:

Araştırmacıların konuyla ilgili olarak ulaştıkları veya saptadıkları eğilim ve kalıpları ben burada özetlemeyeceğim. İsteyenler, Türkiye’nin siyasi yöneticilerini de kapsayan araştırmanın sonuçlarını gözden geçirmeye 27 Şubat 2013′te Economist.com’da yayınlanan “The one about the politician and the economist” başlıklı tablo ve üstündeki kısa yorumdan başlayıp yukarıdaki kısa listedeki ana çalışma ve ilgili özetleri okuyarak bir fikir edinebilirler.

Bütün ilginçliğine ve çekiciliğine rağmen asıl motivasyon kaynağım Hallerberg ve Wehner’in söz konusu araştırmaları olmasa da, geçenlerde, İktisat ve Toplum Dergisi‘nin Mayıs-Haziran 2013 (31.+32.) sayısında yayınlanmak üzere, adı geçen iki akademisyenin ilgilendikleri konuyla çok yakından ilişkili bir başka konuda kısa bir makale hazırladım: “Akademik İktisatçıların Siyaset ve Siyasi Partilerle İlişkileri Hakkında Bazı Düşünceler“. Dergi muhtemelen 25-30 Mayıs 2013 gibi yayınlanmış ve satışa sunulmuş olacak.

Makalemde, “Hangi alanda uzmanlaşmış olursa olsun bir akademisyen ‘fiilen’ ve ‘tam zamanlı’ olarak siyasete atılmadığı sürece, özel hayatında olmasa da, işinde bütün siyasi partilere mutlaka eşit uzaklıkta durmalı ve bağımsızlığını korumalıdır” önermesinin haklılığını destekleyecek gerekçeleri bir “iktisatçı akademisyen” örneği için inceleyip özetliyorum.

Konu aslında gözüktüğünden çok daha geniş ve çeşitli uzantıları, benzer bazı meselelerle “komşulukları” olan bir konu. Siyasi ve ekonomik süreçlerin karşılıklı etkileşimi, bürokrat-siyasetçi-seçmen ilişkileri, kimi çıkar gruplarının (lobilerin) akademik iktisatçılar ve siyasetçilerle ilişkileri, “yeni politik ekonomi” literatürü, iktisat ekollerinin politika tasarımı ve uygulamaları üzerindeki (konjonktürel) etkileri, siyasetçilerin ekonomik politika tasarım ve uygulamalarındaki başarılarının geçmişte almış oldukları üniversite öğrenimi ile (konu ve düzey açısından) ilişkisi, kimi akademik iktisatçıların yazılı ve görsel medyada yer almaya dönük “hevesleri”, son dört haftanın üzerinde en çok konuşulan konularından biri olan Reinhart-Rogoff hatalarının krizdeki bazı gelişmiş ekonomilerde uygulamaya koyulan “kemer-sıkma” (austerity) politikalarını tasarlamış olan politika yapıcılar üzerindeki (muhtemel) etkisi gibi konular bunlardan sadece bazıları. Ama bütün bunların hepsini, yazıyı uzatmamak ve konuyu dağıtmamak amacıyla ben makalemde ele almıyorum. O bakımdan, yazının sonuna aşağıdaki gibi bir “Kaynakça ve Seçilmiş Okuma Önerileri” listesi ekledim ve o listeyi şimdiden aşağıda dikkatinize sunuyorum. Konuyla ilgilenenler aşağıdaki listeden (ters kronolojik sırayla) genişçe bir ön okuma yaptıktan sonra, İktisat ve Topum Dergisi’nin Mayıs-Haziran 2013 sayısı yayınlandığında, belki bir de benim makalemi okumak isteyebilirler.

 

Eğer İTD’de yayınlanan yazımı okursanız/okuduysanız (!), aşağıdaki kısa anket sorularını yanıtlamanız beni memnun edecektir:

Soru 1:
Geçiminizi esas olarak (tam zamanlı) akademik öğretim elemanı (üyesi veya yardımcısı) olarak mı sağlıyorsunuz?
Soru 2:
"Akademik iktisatçı" veya "siyasetçi" misiniz?
Soru 3:
Tamamını okuduğunuz "Akademik İktisatçılar’ın Siyaset ve Siyasi Partilerle İlişkileri Hakkında Bazı Düşünceler" başlıklı yazıda belirtilen görüşlere katılıyor musunuz?

 

Yazıyla ilgili diğer görüş ve düşüncelerinizi ise, bana aşağıdaki “yorum” (Your comment) alanını kullanarak iletebilirsiniz.

 

BU YAZIYLA İLGİLİ BAZI BAĞLANTILAR

İktisat ve Toplum Dergisi‘nde daha önce yayınlanan iki makalem:

* Aykut Kibritçioğlu (2013.06.11): “Bazı Akademik Araştırma Merkezlerinin ve Think-Tank’lerin ‘Periyodik Bültenleri’ Hakkında

 

İlk Yayın Tarihi: 2013.05.13, 14:00 (Paris)
Son Güncelleme Tarihi: 2013.06.12, 22:52 (Paris)

Creative Commons License
İktisat(çılar), Siyaset(çiler), Ekonomi Politikaları, Akademik Etik ve Toplum by Aykut Kibritçioğlu, unless otherwise expressly stated, is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 Unported License.

Add Comment Register



Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>