“Yolsuzluk Algısı Endeksi”ne Göre Türkiye’nin Dünyadaki Göreli Durumu (1995-2013)

17 Aralık 2013 gününden bu yana Türkiye’nin siyasi gündemi kapsamlı ve sarsıcı bir yolsuzluk ve rüşvet operasyonu ile meşgul. Siyasi ve toplumsal çalkantı 25 Aralık 2013 günü hükumette bazı istifalara ve (yerel seçimlere yaklaşık üç ay kala) önceden planlanandan daha kapsamlı (10 bakanlık) bir kabine değişikliğine sebep oldu.

Böyle bir ortamda, bir iktisatçı olarak insanın ilgisi ister istemez Türkiye’nin “Uluslararası Saydamlık” (International Transparency) Örgütü’nün meşhur “Yolsuzluk Algısı Endeksi” (Corruption Perceptions Index, CPI) itibariyle göreli durumuna kayıyor. Örgütün internet sitesinden bugün derlediğim verilere göre, söz konusu endeks itibariyle, Türkiye’deki yolsuzlukla ilgili algıda 1995’ten bu yana meydana gelen gelişmeler şu şekilde:

Corruption-Turkey_1995-2013_table

Tablodaki verileri grafik üzerinde görmek isteyenler için, bir de aşağıdaki şekili hazırladım.

Yukarıdaki tabloda ve aşağıdaki şekilde açıkça görüldüğü gibi, Türkiye’nin CPI değerinin 1995’ten bu yana en yüksek değerine ulaştığı (yani yolsuzluk algısının çok azaldığı) yılda (yani 2013’te) böylesine büyük bir yolsuzluk soruşturmasının gündemde olması, endeks sonuçlarının yorumlanması açısından bizi çok temkinli olmaya sevk ediyor. Zira bir ülkedeki yolsuzluk hakkındaki algı ile yolsuzluğun gerçek boyutları arasında çeşitli sebeplerle önemli farklılıklar olabilir. Bun sebeplerin başında ise, ilgili ülkedeki medyanın ne ölçüde bağımsız-tarafsız olduğu ve yolsuzlukla ilgili iddiaların üzerine ne derece sorgulayıcı bir tutumla gidip yayınlanan haber ve yorumlarda bu konulara ne derece açık ve aydınlatıcı biçimde yer verdiği geliyor.

Corruption-Turkey_1995-2013_figure

Böylelikle, ben merakımı biraz olsun gidermiş oldum. Fakat şimdi de sanırım bazılarımız, boyutları ve sonuçları itibariyle nereye kadar ulaşacağı şu an itibariyle pek de belli olmayan sert bir siyasi gerilim ve kriz ile girmek üzere olduğumuz yeni yılda (2014) Türkiye için CPI’nin değerinin ve ilgili yeni ülke sıralamamızın ne olacağını merak etmeye başlayabilir.

Notu bitirirken belirtmekte/hatırlatmakta fayda var: CPI değerleri ve ülke sıralamaları, mutlaka endeksin hesaplanma yöntemi ve ülke kapsamında zaman zaman yapılan değişiklikler göz önünde bulundurularak değerlendirilmeli. CPI sonuçlarının yorumlanması ve alternatifleri hakkında ayrıntılı bilgi için ise, http://cpi.transparency.org/cpi2013/in_detail/ adresine başvurabilirsiniz.

 

Konuyla İlgili Bazı Okuma Önerileri

 

 Yazının İlk Yayınlanma Tarihi: 2013.12.25, 22:49
Son Güncellenme Tarihi: 2014.01.05, 16:01