“Eşitsizlik” ve “Adaletsizlik”: Kısa Bir Kavramsal Not

Gelir, servet veya fırsat “eşitsizliği” ile gelir, servet veya fırsat “adaletsizliği” kavramları sanki ille de eşanlamlıymış gibi kullanılmamalıdır. Çünkü:

  1. Hem gelir, servet ve fırsat kavramlarının üçü arasında, hem de eşitsizlik ile adaletsizlik kavramları arasında (kısmen de olsa) farklılıklar vardır.
  2. Ancak, söz konusu bütün bu kavramlar birbirleriyle yakından ilişkilidir ve birbirleriyle karşılıklı etkileşim halindedir.
  3. “Eşitsizlik” kısmen “adil”dir, kısmen de değil. Tıpkı “eşitlik”in de kısmen “adaletsiz” ve (ancak) kısmen “adil” olduğu gibi.

İyi/titiz iktisatçılar (ve dolayısıyla politikacılar ve gazeteciler de) bu ayrımlara ve etkileşimlere mutlaka dikkat ederler/etmelidirler.

Bütün bu nedenlerle, iktisat literatüründe son yıllarda, eşitsizliğin adil olan ve olmayan kısımlarının analitik olarak ayrıştırılmaya, hatta ampirik olarak ölçülmeye çalışılması sürpriz değildir. Bu araştırmalardan birkaçını aşağıdaki okuma önerileri arasında bulabilirsiniz.

Kavramları daha işin başında iyi tanımlayıp sonra onları kesinlikle aralarındaki olası farklılıkları dikkate alarak kullanmak, diğer bütün bilim alanlarında olduğu gibi iktisatta da hayati bir önem taşımaktadır. Eğer iktisadi kavramları (akademik) iktisatçılar özenli kullanmazsa, politikacıların ve gazetecilerin de aynı hataya düşmeleri hiç garipsenmemelidir.

 

Konuyla İlgili Bazı Okuma Önerileri

Almås, Ingvild et al. (2011): “Measuring unfair (in)equality

Checchi, Daniele; Vito Peragine; Laura Serlenga (2010.06): “Fair and Unfair Income Inequalities in Europe

Figueiredo, Erik (2011): “A Note on the Measurement of Unfair Inequality in Brazil

Hussey, Andrew; Michael Jetter (2014.09.09): “Long Term Trends in Fair and Unfair Inequality in the United States

Katwala, Sunder (2009.06.23): “When is inequality unfair?

Kibritçioğlu, Aykut (2013.06.22): “Bir Literatür Notu: ‘Türkiye’de Gelir Dağılımı’ (veya ‘Eşitsizlik’)

Kibritçioğlu, Aykut (2014.04.30): “Piketty (2013.09) Öncesi ve Piketty (2014.03) Sonrasında ‘İktisat (Politikası) Tartışmaları’: Seçilmiş Okumalar

 

İlk Yayın Tarihi: 2014.10.06, 14:03 (Twitter: akibritcioglu)
Son Güncelleme Tarihi: 2014.10.07, 21:33

Bir Literatür Notu: “Türkiye’de Gelir Dağılımı” (veya “Eşitsizlik”)

Türkiye ekonomisinin son yıllarda (özellikle son 10 yılda) büyüyüp büyümediği, büyüdüyse ne ölçüde büyüdüğü sıkça tartışılıyor. Fakat az ya da çok büyüyen bu “pasta“nın ekonomik aktörler arasındaki paylaşımı ve bunun zaman içindeki değişimi hakkında güvenilir veri bulmak da, yapılmış (güncel) akademik araştırma bulmak da bir hayli zor. Bu konudaki ilgisizliği, isteksizliği veya cesaretsizliği (?) biraz olsun azaltmak için, dün bildiğim bazı veri kaynağı ve araştırmaları (özellikle kendisine tez konusu arayan genç) iktisatçılara faydası dokunabileceği umuduyla Twitter‘da paylaştım. Söz konusu tweet’lerin bir özetini ve biçimsel olarak biraz sadeleştirilmiş halini aşağıda sunuyorum:

  1. TÜİK Gelir Dağılımı Verileri: 2011, 2010, 2009, …

  2. TÜİK Gelir Dağılımı (income distribution, Turkey): 2008, 2006-2007, 2005.

  3. TÜİK Gelir Dağılımı (MS Excel için): “Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması 

  4. Official INCOME DISTRIBUTION DATA for TURKEY (2006-11): Under “Income and Living Conditions Survey (CC: @BrankoMilan

  5. H. H. Özkoç, Ö. Kiren Gürler & Ş. Üçdoruk (2011):Decomposition of Income Inequality in Turkey#Türkiye #Eşitsizlik

Bu kısa literatür notunu tamamlarken, şu üç noktayı özellikle belirtmem lazım:
  • Yukarıdaki bağlantılardaki veri ve kaynaklar, “Türkiyede eşitsizlik” konusundaki veri kaynağı ve araştırmaların “tamamı” ve/veya ille de “en iyileri” veya “en önemlileri” olarak algılanmamalıdır. Kuşkusuz, varlığından haberdar olduğum, ancak vakit darlığı veya elektronik kopyalarının internette (hiç veya henüz) bulunmaması nedeniyle yukarıdaki listeye almadığım çok sayıda başka yayın da var aslında. Bu konuda ciddi bir araştırma yapmak veya tez yazmak isteyenlere, çok daha iyi bir literatür araştırması yapabilmek için benim şu yazımdaki tavsiyelerimi okumalarını öneririm: “İktisatla İlgili Makale ve Kitapları İnternette Nerede Aramalı?
  • Türkiye’de gelir dağılımı konusunda araştırma (veya sadece okuma) yapmak istiyorsanız, mutlaka bu konunun yakın etkileşim içinde olduğu “iktisadi büyüme” (economic growth) ve “yoksulluk” (poverty) alanlarına da (gerektiği ölçüde) girmekten kaçınmayınız.
  • Son olarak; gelir dağılımı (income distribution) veya eşitsizlik (inequality) konusunda araştırma veya okuma yapacaksanız, lütfen “eşitlik” ile “adalet” kavramlarını birbiriyle karıştırmayınız. Bunu bu noktada niye belirttiğimi, eğer “İktisat(çılar), Siyaset(çiler), Ekonomi Politikaları, Akademik Etik ve Toplum” başlıklı yazımı da okuyabilirseniz, daha iyi anlarsınız.

Eğer bu notu okuduktan sonra (veya: okuduğunuz “için”?) ileride bir gün “Türkiye’de gelir dağılımı” konusunda bir akademik tez, makale veya kitap yazacak olursanız, bu konuda bilgilendirmeniz beni sevindirecektir. 🙂 Çalışmanızı memnuniyetle okumak isterim.

 

Konuyla İlgili ve Önemli Bazı Bağlantılar:

 

 Bu Yazının İlk Yayın Tarihi: 2013.06.22, 04:29 (Paris)
Son Güncelleme Tarihi: 2013.06.22, 05:13 (Paris)