Türkiye Ekonomisi İstatistiklerine Erişim Hakkında Güncel Bir Değerlendirme

2007 yılında, bu günlükte, Türkiye ekonomisi istatistiklerinin bulunabilirliği hakkında bir değerlendirme yazısı yazmıştım: “Türkiye Ekonomisi İstatistikleri İnternette Nereden ve Nasıl Bulunur?“. Birkaç ay sonra da ona küçük bir ekleme yapmıştım: “TÜİK Veri Tabanı Uygulamaları“. Aradan geçen altı yılda TÜİK başta olmak üzere TCMB, HM ve DPT/KB gibi kurumların sunduğu online istatistik kaynaklarında bir iyileşme, ilerleme var mı diye bugün internette kısaca dolaştım. İşte bazı kişisel gözlem ve karşılaştırmalarım:

  • 4 Ocak 1995’ten bu yana kullanımda olan TCMB EVDS, hâlâ kullanışlılık ve sadelik açısından eski önemini (liderliğini) koruyor. Asıl derleyicisi ve yayıncısı TÜİK olan pek çok istatistik verisine bu sistemden, hâlâ TÜİK’inkine kısyasla çok daha kolay ulaşılabiliyor. Eski (güncellenmeyen) zaman serilerinin hâlâ ayrı bir arşivde kullanıma sunulu bulunması da oldukça olumlu. TCMB EVDS’nin sadece ödemeler dengesi, döviz kuru ve bankacılık sistemi verileriyle sınırlı olmaması, galiba bu sistemi diğerlerine oranla hâlâ oldukça öne çıkartıyor.
  • Hazine Müsteşarlığı (Twitter), 5 Mart 2013’te, kendi veri dağıtım sistemini kullanıma açtı: https://hmvds.hazine.gov.tr Eski veri dağıtım sistemine ise, biraz daha genişlemiş haliyle http://www.hazine.gov.tr/default.aspx?nsw=EilDPQez15w=-H7deC+LxBI8=&mid=59&cid=12&nm=33 adresinden ulaşılabiliyor. Türkiye’nin dış borç verilerini arayanların Hazine’nin sitesine bakması kesinlikle zorunlu.
  • Kalkınma Bakanlığı (eski adıyla Devlet Planlama Teşkilatı), bazı temel makroekonomik verileri kullanıma sunmaya devam ediyor, ama maalesef kullanım kolaylığında bir iyileştirmeye gidilmemiş. Bu konuda gerileme olmamış olmasına sevinmeliyiz sanırım.
  • Maliye Bakanlığı (Twitter) istatistik sayfasına ulaşmak için buraya tıklayabilirsiniz. Bütçe verilerine ulaşmak isteyenler için, bunun yanı sıra GİB‘in istatistik sayfasına da bakmak yararlı olabilir.
  • Ekonomi Bakanlığı (eski adıyla Dış Ticaret Müsteşarlığı) artık geçmiştekine kıyasla daha ayrıntılı dış ticaret verisi yayınlıyor. Fakat verilere (hâlâ) ana menüdeki “İstatistik ve Analizler” başlığı altından ayrı linkler ile ulaşılabilir olması kullanım kolaylığını çok azaltıyor. Dış ticaret verilerine TÜİK’in sitesine yönelik ayrı bir linkten ulaşılabilmesi ise olumlu sayılabilir: http://tuikapp.tuik.gov.tr/disticaretapp/menu.zul Oysa, Türkiye’nin dış ticaret verilerini TÜİK’in sitesinde arayan bir kullanıcı, bu linke TÜİK sitesinden ulaşabilmek konusunda (TÜİK’in web sitesinin yapısına yeterince aşina değilse) bir hayli zorlanabilir.
  • Türkiye ile ilgili enerji istatistiklerini arayan birinin aklına ilk gelebilecek kurumlar Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ve EPDK. Fakat bu iki kurumun sitesinden kullanıma açılmış olan enerji istatistikleri maalesef tatmin edici olmaktan uzak. YEGB‘nin (eski adıyla Elektrik İşleri Etüd İdaresi Genel Müdürlüğü) kullanıma sunduğu veriler de bu eksiklikleri gidermeye pek yetmiyor.
  • Borsa İstanbul (eski adıyla İstanbul Menkul Kıymetler Borsası) verilerini eskisine kıyasla daha derli toplu bir biçimde kullanıma açmış durumda: http://borsaistanbul.com/veriler
  • TÜİK (eski adıyla Devlet İstatistik Enstitüsü), maalesef sadelik ve kullanım kolaylığı açısından eski karmaşıklık ve kullanışsızlığını korumaya devam ediyor: http://www.tuik.gov.tr. Üstelik, Türkiye ile ilgili pek çok istatistik verisinin asıl derleyici ve yayıncısı konumundaki TÜİK’in web sitesinde, “veri tabanı uygulamaları” ile “periyodik raporlar” arasındaki gereksiz “çift başlılık” ne yazık ki hâlâ giderilmemiş. Site artık bir hayli genişlediği ve bir yenileme sırasında belki de ortaya pek çok başka sorun çıkacağı (!) için kapsamlı bir iyileştirme ve sadeleştirmeye gidilemediğini tahmin ediyorum. Öte yandan, son yıllarda çok sayıdaki zaman serisinde yapılan yenileme ve tanım-yöntem değişiklikleri, seriler yeterince geri götürülemediği için, ekonometrik veya zaman serisi analizi yapacak olanları oldukça güç durumda bırakıyor. Bu arada, belirtmek gerekir ki, yeni yayınlanan duyurulara email aboneliği dışında ulaşmak için açılan TÜİK Twitter hesapları uygulaması aslında çok yararlı. Ama onların da tam üç ayrı adres halinde açılmış olması yeni bir kargaşa kaynağı olabilir: @webtuik@tuikbulten ve @tuikgovtr. Tabii eğer bu üç Twitter hesabının biri, ikisi veya hepsi (!) resmî duyuru hesabı değilse, TÜİK’in bu konuda mutlaka önleyici bir girişimde bulunması gerektiği ortada.

Bütün bunlar benim kendi kişisel gözlem ve değerlendirmelerim. Siz de bütün bu (ve burada değinmediğim) diğer istatistik sitelerini dolaşarak kendi deneyim ve gözlemlerinizi oluşturabilirsiniz. Türkiye ekonomisiyle (AB/ECDünya Bankası, IMFOECD, DTÖ/WTO, ILO) ilgili istatistik arayan araştırmacı ve öğrencilere kolaylıklar diliyorum.

Print Friendly

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *