Bahar 2009 yarıylı uzmanlık alan dersim kapsamında; benim danışmanlığımda yüksek lisans veya doktora tezi yazmakta olan öğrencilerimle, 19.2.2009 Perşembe günü saat 15:00 – 16:30 arası Küçük Amfi’de toplanıp, EPDK‘da “Nükleer Güç Santralinin Maliyetlerini Etkileyen Riskler ve Düzenleyici Kurumun İzleyeceği Politikalar” konusunda uzmanlık tezi yazmış olan, eski öğrencim S. Murat Şirin’in tezi hakkındaki sunuşunu dinleyeceğiz. Sunuşa; benim danışmanlığımda tez yazan yüksek lisans ve doktora öğrencilerim katılacaklar; yani sunuş dışarıya açık değil.
Tezin Özeti:
Enerjinin, düşük maliyetle ve istikrarlı bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması zorunluluğu, ülkeleri, giderek çözülmesi zor sorunlarla karşı karşıya bırakmaktadır. Bu sorunların çözümü için giderek daha fazla ülke, enerji sektöründe serbest ve rekabetçi piyasa yapıları oluşturmaya başlamakta ve elektrik sektörü de bu süreçten etkilenmektedir.
Daha önceden devlet kontrolünde olan elektrik sektörünün serbestleştirilmesi ve rekabetçi piyasa yapısına geçilmesi ile kaynakların etkin ve verimli kullanılması ve tüketicilere daha ucuza elektrik arz edilmesi hedeflenmektedir. Ancak, serbest piyasa koşulları bünyesinde çeşitli riskleri de barındırmaktadır ve serbest elektrik piyasasına ilişkin uygulamalar, yatırımcıların, daha düşük sermaye maliyeti, daha kısa inşaat süresi olan ve piyasa koşullarındaki değişmelere daha kolay uyum sağlayabilen yatırımları tercih ederek bu risklerin etkisini azaltmaya çalıştıklarını göstermektedir.
Nükleer enerji, yüksek sermaye maliyeti, uzun inşaat süresi ve diğer güç kaynaklarından farklı düzenlemelere tabi olması nedeniyle serbest ve rekabetçi elektrik piyasalarında daha dezavantajlı durumdadır. Ancak son dönemde küresel ısınma ve sürdürülebilir kalkınma bağlamında değerlendirildiğinde, nükleer enerji, karşılaşılan sorunların etkisini azaltabilecek kanıtlanmış bir teknoloji olarak enerji politikalarında tekrar gündeme gelmeye başlamıştır. ABD, Birleşik Krallık gibi gelişmiş ülkeler nükleer enerjiyi gündemlerinde yeniden ilk sıralara alırlarken, gelişmekte olan Çin, Hindistan ve Rusya gibi ülkeler önemli nükleer santral yatırımları yapmaya devam etmektedirler.
Son dönemde, arz sıkıntıları gündeme gelen ve enerjide dışa bağımlılığı giderek artan Türkiye, enerji politikalarında uzun süredir yer verdiği ancak çeşitli nedenlerle hayata geçiremediği nükleer enerjiye ilişkin 5710 sayılı “Nükleer Güç Santrallerinin Kurulması ve İşletilmesi ile Enerji Satılmasına İlişkin Kanun”u çıkartarak yeni bir başlangıç yapmıştır. Ancak, çeşitli teşviklerle kurulmaya çalışılan nükleer güç santralinin 2001 yılından itibaren uygulanmaya başlanılan serbest ve rekabetçi piyasa yapısını etkilemesi muhtemeldir.
Bu çerçevede, bu çalışmada; serbest ve rekabetçi elektrik piyasalarında nükleer güç santrallerinin ekonomisini etkileyen riskler incelenerek, nükleer güç santrallerini ilk kullanan ve serbest elektrik piyasasına da ilk geçen ülkelerden biri olan Birleşik Krallığın bu konuda deneyimi de göz önünde tutularak, Türkiye’de kurulması planlanan nükleer güç santralinin ekonomisini etkileyen risklerin azaltılmasında elektrik piyasasını düzenleyici kurumun izleyebileceği yöntemler tartışılacaktır.
Tez İçin Anahtar Kelimeler: nükleer enerji, nükleer güç santrali, serbest ve rekabetçi elektrik piyasası, risk, nükleer enerji ekonomisi
